Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu: nowość dla samorządów
W listopadzie 2024 roku przyjęto nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska, która wprowadziła pakiet przepisów określających nowe obowiązki w zakresie adaptacji do zmian klimatu.
Zgodnie z nową ustawą miasta w Polsce muszą opracować Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu (MPA). Mają one na celu minimalizowanie negatywnego wpływu zmian klimatycznych. Wprowadzenie tych planów stawia przed samorządami nowe obowiązki, ale także stwarza okazję do wdrażania innowacyjnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju miast.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jaka ustawa wprowadza Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu
- od kiedy zaczną obowiązywać MPA
- których miast dotyczą Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu,
- jaki jest cel MPA,
- jakie są nowe obowiązki miast związane z MPA,
- jak poprawnie opracować Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu.
MPA: podstawa prawna
5 listopada 2024 r. Rada Ministrów przyjęła przedłożony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska projekt zmian w przepisach związanych z ochroną środowiska.
Pakiet nowych przepisów w zakresie adaptacji do zmian klimatu wprowadziła Ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw.
Od kiedy Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu?
Miejskie plany adaptacji do zmian klimatu należy przygotować do 2 stycznia 2028 r.
10 stycznia 2025 r. weszły w życie przepisy ogólne. Dotyczą one m.in. włączenia zagadnień klimatyczno-środowiskowych do urbanistyki i planowania strategicznego. Analizowania wymaga na przykład podatność inwestycji na zmiany klimatu w ocenach oddziaływania na środowisko.
1 lipca 2025 r. zacznie natomiast biec termin 30 miesięcy na przygotowanie przez miasta nowego dokumentu – Miejskiego Planu Adaptacji, zawierającego także koncepcję gospodarowania wód opadowych i roztopowych oraz koncepcję zazieleniania. Oznacza to, że MPA muszą powstać do 2 stycznia 2028 roku.
Których miast dotyczą Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu?
Obowiązek opracowania Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu dotyczy miast o liczbie mieszkańców powyżej 20 tysięcy.
Cel Miejskich Planów Adaptacji
Nowe przepisy dotyczą działań na rzecz zwiększenia odporności miasta na zmiany klimatu, zwiększania retencji wód opadowych i roztopowych, rozwoju zieleni oraz tzw. odbetonowania przestrzeni miejskiej.
MPA mają na celu przede wszystkim minimalizowanie ryzyka wystąpienia negatywnych skutków zmian klimatycznych w miastach.
W ramach tych planów samorządy będą musiały zidentyfikować zagrożenia związane z takimi zjawiskami jak upały, powodzie czy susze. Następnie ich obowiązkiem będzie wdrożenie konkretnych działań, które poprawią odporność miast na te wyzwania. Ma to prowadzić do zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców i infrastruktury.
Celem jest także poprawa jakości życia mieszkańców poprzez tworzenie bardziej zielonych, odpornych na zmiany klimatyczne przestrzeni miejskich.
MPA – nowe obowiązki dla miast
Wprowadzone przepisy wiążą się z wieloma nowymi obowiązkami dla samorządów.
Opracowanie Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu
Podstawowym obowiązkiem jest opracowanie nowego dokumentu: Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu.
MPA ma opierać się na wnioskach z:
- analizy zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych, występujących na terenie gminy,
- scenariuszy prognozowanych zmian klimatu oraz ryzyka, które z tych zmian wynika.
Ma on być aktualizowany nie rzadziej niż raz na 6 lat.
Przy opracowywaniu dokumentu niezbędna będzie współpraca z Radą Miasta, mieszkańcami, lokalnymi organizacjami obywatelskimi i ekspertami zewnętrznymi.
Co ciekawe, rolę MPA mogą pełnić dotychczas funkcjonujące dokumenty o charakterze strategiczno-wdrożeniowym.
Przekazywanie MPA: system mMPA
28 lutego 2025 Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy uruchomił system mMPA. Ma on służyć do sprawnego przekazywania przez miasta do IOŚ-PIB uchwalonych miejskich planów adaptacji do zmian klimatu.
Użytkownicy mogą logować się do platformy za pomocą Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej.
W 2026 roku zostanie uruchomiony także moduł przekazywania sprawozdań z realizacji działań przewidzianych w MPA.
Monitorowanie i raportowanie efektywności działań
Oprócz opracowania samego planu miasta będą musiały monitorować efektywność wdrażanych działań. Zasady monitorowania mają znaleźć się już w MPA.
Do obowiązków władz miast dołączy także przygotowanie raportu z procesu monitoringowego. Co 2 lata będą przekazywały go do IOŚ-PIB, podległego Ministerstwu Klimatu i Środowiska.
Jak poprawnie opracować Miejskie Plany Adaptacji do zmian klimatu?
Przygotowanie wysokiej jakości oraz adekwatnego do możliwości i potrzeb miasta dokumentu MPA stanowi dla wielu miast wyzwanie. Proces opracowywania planów wymaga dogłębnej analizy zagrożeń i zasobów miast, która pozwoli na skuteczne wdrożenie działań. Obecnie jest jeszcze sporo czasu na przygotowanie do realizacji nowych obowiązków. Warto dobrze go wykorzystać, by przed 2 stycznia 2028 r. poprawne MPA były gotowe.
Wsparciem w procesie przygotowania MPA są szkolenia z tego obszaru. W J.G.Training zapraszamy na szkolenie:
Pozwoli ono uczestnikom na zapoznanie się z najnowszymi zmianami w prawie ochrony środowiska i wynikającymi z nich obowiązkami dla miast powyżej 20 tys. mieszkańców. Zdobędą oni praktyczną wiedzę i umiejętność zaplanowania procesu opracowania MPA, w tym współpracy z Radą Miasta, mieszkańcami, lokalnymi organizacjami obywatelskimi i ekspertami zewnętrznymi.
Uczestnicy zdobędą także ogólną wiedzę dotyczącą polityki adaptacji do zmian klimatu. Jest to konieczne dla poprawnego realizowania nowych przepisów, a w szczególności do wspierania miasta w realizacji działań adaptacyjnych, w krótkiej i długiej perspektywie.
W trakcie szkolenia przedstawimy dotychczasowe doświadczenia wybranych miast w zakresie adaptacji do zmian klimatu.
Omówimy także proces ewentualnego opracowania dokumentu w trybie zamówień publicznych oraz potencjalne źródła finansowania – zarówno przygotowania MPA, jak i finansowania działań zapisanych w dokumencie.
Adaptacja miast do zmian klimatycznych
Miejskie Plany Adaptacji to krok w stronę bardziej zrównoważonego rozwoju miast w obliczu zmian klimatycznych. Choć stanowią one duże wyzwanie dla samorządów, niosą także ze sobą szereg korzyści, takich jak poprawa jakości życia mieszkańców, lepsze zarządzanie przestrzenią miejską i zwiększenie odporności na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Pozytywne efekty będą jednak widoczne pod warunkiem, że MPA zostaną opracowane poprawnie oraz adekwatnie do potrzeb i możliwości miast.

